Επιχείρηση «Δυναμό»: Η επική εκκένωση που αναπτέρωσε το ηθικό των Βρετανών

• Παναγιώτα Απέργη - 3 Μαρτίου 2026

Είναι γνωστό ότι ο Β’ Παγκόσμιος Πόλεμος δεν ξεκίνησε με τους καλύτερους οιωνούς για τους Συμμάχους, αφού ο γερμανικός στρατός με το περιβόητο blitzkrieg του κατάφερε μέσα σε ελάχιστο χρονικό διάστημα να «σαρώσει» την πολωνική αντίσταση. Πιστοί στο δόγμα ότι ο μόνος κίνδυνος ήταν ο κομμουνιστικός, Γάλλοι και Βρετανοί παρέμεναν αδρανείς παρότι είχαν κηρύξει τον πόλεμο στη ναζιστική Γερμανία και παρότι διέθεταν υπεροπλία τόσο σε στρατιωτικό εξοπλισμό όσο και ανθρώπινο δυναμικό.

Μάλιστα, αμφότεροι εκτιμούσαν ότι η γερμανική επιθετικότητα θα μπορούσε να αποτραπεί στο Δυτικό Μέτωπο, αφού ο γαλλικός στρατός υποστηριζόταν από σχεδόν 400.000 άνδρες της Βρετανικής Εκστρατευτικής Δύναμης και η γραμμή Μαζινό αποτελούσε αξεπέραστο αμυντικό τείχος. Ωστόσο, η σιγουριά τους διαψεύστηκε παταγωδώς, όταν στις 10 Μαΐου του 1940 η Βέρμαχτ έθεσε σε εφαρμογή την «Υπόθεση Κίτρινο», στέλνοντας τεθωρακισμένα μέσα από τις Αρδέννες, που θεωρούνταν αδιάβατες, και απέκοψε τις καλύτερες συμμαχικές δυνάμεις στο Βέλγιο. Με αυτόν τον ελιγμό ο ναζιστικός στρατός παρέκαμψε την πολυδιαφημισμένη γραμμή Μαζινό και ανάγκασε τη Γαλλία σε συνθηκολόγηση και τη Βρετανία σε ταχεία οπισθοχώρηση.

Πολύ σύντομα χιλιάδες στρατιώτες, κυρίως Βρετανοί, συγκεντρώθηκαν σε έναν στενό θύλακα στο λιμάνι της Δουνκέρκης, έχοντας να αντιμετωπίσουν έναν τριπλό κίνδυνο: τη μαινόμενη θάλασσα, της στρατιές της Βέρμαχτ και την παταγώδη αποτυχία της στρατιωτικής αποστολής. Επί της ουσίας, αυτό που χρειάζονταν ήταν ένα θαύμα, το οποίο και συντελέστηκε, όταν ο Χίτλερ διέταξε να ανασταλεί κάθε επίθεση στις ακτές των αντιπάλων τους, σε μία προσπάθεια να επιβραβεύσει τον Χέρμαν Γκέρινγκ, ο οποίος επέλεξε η Luftwaffe να δώσει τη χαριστική βολή στον εχθρό, αλλά και να αποφύγει τυχόν πλευρική επίθεση από τα αντίπαλα στρατεύματα.

Όποιος και να ήταν ο λόγος έδωσε πολύτιμο χρόνο στο βρετανικό ναυτικό να οργανώσει μια αμφίβια επιχείρηση εκκένωσης, που πήρε την κωδική ονομασία «Δυναμό» και ανατέθηκε στον ναύαρχο Μπέρτραντ Ράμσεϊ. Μάλιστα, η ηγεσία των ενόπλων δυνάμεων απηύθυνε απεγνωσμένες εκκλήσεις προς το λαό για να βοηθήσουν με όποιον τρόπο μπορούν στον απεγκλωβισμό των στρατιωτών, με χιλιάδες εθελοντές, που χρησιμοποίησαν αλιευτικά, βάρκες, ιστιοφόρες φορτηγίδες, μηχανότρατες και βενζινάκατους, να παίζουν σημαντικό ρόλο στην επιχείρηση.

Έτσι, με περισσότερα από χίλια πλωτά μέσα, εθελοντές και το βρετανικό ναυτικό μετέφεραν περίπου 338.000 στρατιώτες, που παρέμεναν στις παραλίες ή στο νερό, ενώ αρχικά οι προσδοκίες ήταν να διασωθούν τουλάχιστον 20 με 30 χιλιάδες στρατιώτες.

Καταστρατηγώντας τη βασική πεποίθηση του Ουίνστον Τσόρτσιλ ότι «οι πόλεμοι δεν κερδίζονται με εκκενώσεις», η επιχείρηση «Δυναμό» ήταν σωτήρια για τους Βρετανούς, αλλά και για αρκετούς Γάλλους στρατιώτες. Για άλλους πάλι η εκκένωση της Δουνκέρκης ήταν απλώς μια ολιγοήμερη καθυστέρηση, προτού σκοτωθούν σε κάποια μάχη ή συλληφθούν από τα γερμανικά στρατεύματα.

8 πράγματα που ίσως δεν γνωρίζετε…

• Η επιχείρηση πέτυχε, κυρίως, χάρη στην αυτοθυσία των ανδρών της 1ης Γαλλικής Στρατιάς και των βρετανικών μονάδων οπισθοφυλακής, οι οποίοι ανέλαβαν να καθυστερήσουν τις γερμανικές δυνάμεις.

• Τα γερμανικά άρματα δεν μπόρεσαν να εξαπολύσουν την τελική έφοδο στην περιοχή, λόγω των δυνατών βροχοπτώσεων που προκάλεσαν εκτεταμένες πλημμύρες.

• Η ηρωική δράση της Βρετανικής Πολεμικής Αεροπορίας έπληξε σε μεγάλο βαθμό την κυριαρχία της Luftwaffe και τη φήμη της ανίκητης δύναμης που τη συνόδευε.

• Ο Ράμσεϊ είχε αποστρατευτεί πριν από τον πόλεμο, αλλά επανήλθε στην ενεργό δράση το 1939. Έκτοτε, εργαζόταν με το επιτελείο του εργάζονταν σε ένα δωμάτιο βαθιά μέσα στους βράχους του Ντόβερ, όπου κάποτε βρισκόταν ένας δυναμό, το οποίο έδωσε το όνομά του στην επιχείρηση.

• Οι βρετανικές και οι γαλλικές δυνάμεις εγκατέλειψαν στη Δουνκέρκη χιλιάδες πυροβόλα, αυτοκίνητα, άρματα μάχης και λοιπόν στρατιωτικό εξοπλισμό, με αξιωματικούς, μάλιστα, να δίνουν εντολή στους στρατιώτες που υποχωρούσαν να κάψουν ή να καταστρέψουν με άλλο τρόπο τα οχήματά τους.

• Μεταξύ των διασωθέντων στη Δουνκέρκη ήταν και ο αρχηγός της εθνικής ομάδας κρίκετ της Αγγλίας, ο Ντάγκλας Τζαρντίν. Ο Τζαρντίν είχε αποσυρθεί από το κρίκετ το 1934 και λίγες εβδομάδες μετά το ξέσπασμα του πολέμου, στάλθηκε στη Γαλλία με τον Βρετανικό Στρατό.

• Ο Ράμσεϊ ήταν επικεφαλής της απόβασης στη Νορμανδία, όπου κατάφερε με ελάχιστες απώλειες να περάσει από την Αγγλία στη Γαλλία 176.000 άντρες και 20.000 οχήματα.

• Ο τελευταίος Βρετανός που έφυγε από τη Δουνκέρκη ήταν ο υποστράτηγος Χάρολντ Αλεξάντερ, που είχε οριστεί διοικητής της Βρετανικής Εκστρατευτικής Δύναμης. Αφού είχαν φύγει όλοι οι στρατιώτες, ο Αλεξάντερ με τον λογαχό Μπιλ Τέναντ γύρισαν όλη την παραλία, προκειμένου να διασώσουν τυχόν άτομα που είχαν ξεχαστεί στο σημείο.