Burke και Hare: Οι μακάβριοι δολοφόνοι που αιματοκύλησαν το Γουέστ Πορτ
- Αντώνης Απέργης - 13 Οκτωβρίου 2026
Στις αρχές του 19ου αιώνα, το Εδιμβούργο αποτελούσε ένα από τα κορυφαία ευρωπαϊκά κέντρα ανατομικών σπουδών, σε μια εποχή που η ζήτηση για πτώματα είχε οδηγήσει σε έλλειψη νόμιμης προσφοράς, μιας και η σκοτσέζικη νομοθεσία της εποχής απαιτούσε τα πτώματα που χρησιμοποιούνταν για ιατρική έρευνα να προέρχονται αποκλειστικά από άτομα που είχαν πεθάνει στη φυλακή, από θύματα αυτοκτονίας ή από εγκαταλελειμμένα βρέφη και ορφανά. Η έλλειψη, όμως, φρέσκων πτωμάτων οδήγησε σε αύξηση των κλοπών πτωμάτων από τους λεγόμενους «άνδρες της ανάστασης», την ώρα που μέτρα που αποσκοπούσαν στη διασφάλιση της ακεραιότητας των τάφων —όπως η χρήση «θησαυροφυλακίων τάφων»— επιδείνωσαν την έλλειψη.
Και, ξαφνικά, το 1828 εμφανίστηκε το φονικό δίδυμο των William Burke και William Hare, δύο συνεταίροι που έψαχναν πτώματα όσο το δυνατόν πιο φρέσκα και τα πωλούσαν στον καθηγητή ανατομίας Robert Knox, έναντι σημαντικών για την εποχή ποσών.
Οι δύο άντρες γνωρίστηκαν το 1827, όταν ο William Burke, ο οποίος είχε εγκαταλείψει την πρώτη του σύζυγο στην κομητεία Mayo και είχε βρει καταφύγιο στο Penicuik, ζώντας μαζί με την Helen McDougal, εργαζόμενος αρχικά ως τσαγκάρης και αργότερα ως αγρότης. Burke και Hare, ο οποίος ζούσε μαζί με την Margaret Laird στο Tanner’s Close, ένα πανδοχείο που ανήκε στη Laird και τον σύζυγό της, ονόματι Joseph Logue, ο οποίος πέθανε το 1826, έγιναν αμέσως φίλοι και μαζί με τις γυναίκες τους απέκτησαν σύντομα τη φήμη ότι έπιναν πολύ και συμπεριφέρονταν θορυβωδώς.
Άλλωστε, με βάση σύγχρονες μαρτυρίες, μεταξύ των οποίων και αυτή του Brian Bailey, που έγραψε για τις δολοφονίες, ο Hare περιγραφόταν ως «αναλφάβητος και αγενής — αδύνατος, εριστικός, βίαιος και αμοραλιστής με ουλές από παλιά τραύματα στο κεφάλι και στο μέτωπό του», ενώ η Laird ως «γυναίκα με σκληρά χαρακτηριστικά και ακόλαστη».
Η μέθοδος των φόνων και η υιοθέτηση του «burking»
Οι Burke και Hare μετατράπηκαν γρήγορα σε ευκαιριακοί δολοφόνοι και η σχετική ιδιωτικότητα του πανδοχείου του τελευταίου, όπου ζούσαν αμφότεροι μαζί με τις γυναίκες τους, αποτελούσε τόσο την παγίδα όσο και το δόλωμα για τα σχέδιά τους, δελεάζοντας τα θύματά τους με ένα ζεστό κρεβάτι και δωρεάν ουίσκι.
Πιθανά θύματα μπορούσαν εύκολα να βρεθούν στις ταβέρνες του Grassmarket, όπως το «The White Hart», ή απλά στο Cowgate αργά το βράδυ, με αρκετούς μελετητές να υποστηρίζουν ότι οι Burke και Hare ήταν οι ίδιοι μεθυσμένοι κατά τη διάρκεια των περισσότερων εγκλημάτων τους.
Το δίδυμο επινόησε τη μέθοδο «burking» που ήταν πρακτικά μη ανιχνεύσιμη από την εγκληματολογική επιστήμη της εποχής, καθώς επρόκειτο για μια μορφή ασφυξίας που πραγματοποιούνταν με τη σωματική ακινητοποίηση του θύματος - συνήθως δουλειά του Burke λόγω του μεγέθους του, ενώ καλύπτονταν τόσο η μύτη όσο και το στόμα του από τον Hare. Έτσι, η διαδικασία ήταν αθόρυβη, σχετικά γρήγορη και δεν άφηνε ορατά τραύματα, μοιάζοντας με θάνατο από φυσικά αίτια.
Το τέλος της φονικής δράσης και η μοίρα των δραστών
Η επικείμενη πτώση των Burke και Hare και η δολοφονική τους μανία μπορούν, ίσως, να προβλεφθούν από τον αυξανόμενο ρυθμό των δολοφονιών και την ολοένα και πιο θρασεία επιλογή των θυμάτων τους, αφού οι δύο δολοφόνοι δεν περιορίζονταν πλέον σε άτομα που ζούσαν στο περιθώριο, αλλά άρχισαν να στοχεύουν γνωστές τοπικές προσωπικότητες, όπως τον «Τρελο-Jamie».
Αυτό επιδεινώθηκε εν μέρει από τις διαφωνίες μεταξύ των δύο, αφού ο καθένας κατηγορούσε τον άλλον ότι τον απέκλειε από ξεχωριστές συναλλαγές, ενώ η δολοφονία της Margaret Docherty, την Ημέρα των Αγίων Πάντων του 1828, σφράγισε τη μοίρα του φονικού διδύμου. Κι αυτό γιατί η Docherty δολοφονήθηκε απροκάλυπτα στο πανδοχείο του Hare, σε μια στιγμή που εκεί διέμεναν και άλλοι ένοικοι. Αφότου άκουσαν φασαρία μέσα στη νύχτα και, ξαφνιασμένοι από την παράξενη και ξαφνική εξαφάνιση της συγκατοίκου τους, η Ann και ο James Gray έψαξαν και βρήκαν το πτώμα της άτυχης γυναίκας, αδέξια κρυμμένο κάτω από ένα αχυρόστρωμα.
Παρόλο που το πτώμα είχε μεταφερθεί στον Knox πριν φτάσουν οι αστυνομικοί, στις 2 Νοεμβρίου, ο Burke και ο Hare συνελήφθησαν. Μάλιστα, οι δύο δολοφόνοι είχαν πολύ διαφορετικές τύχες, καθώς ο Γενικός Εισαγγελέας, Σερ William Rae, πρότεινε στον Hare τη γνωστή «κατάθεση μάρτυρα-βασιλιά», μία πρακτική που συνήθιζαν να εφαρμόζουν οι εισαγγελείς, προκειμένου να εξασφαλίσουν αποδεικτικά στοιχεία σε σημαντικές υποθέσεις, σε μία εποχή που δεν υπήρχαν ακόμη η εγκληματολογία και άλλες πιο εξελιγμένες ερευνητικές τεχνικές.
Έτσι, ο Hare εξασφάλισε μια γενναιόδωρη συμφωνία δίωξη σε αντάλλαγμα για την κατάθεσή του εναντίον του Burke, ο οποίος καταδικάστηκε μαζί με την McDougal, η οποία αργότερα αθωώθηκε. Ο Burke καταδικάστηκε σε απαγχονισμό, που έλαβε χώρα τον Ιανουάριο του 1829 στο Lawnmarket του Εδιμβούργου, ενώ η σορός του υποβλήθηκε σε δημόσια ανατομή και τα λείψανά του παρέμειναν εκτεθειμένα για τις μελλοντικές γενιές, ενώ ο σκελετός του εξακολουθεί να εκτίθεται στο Ανατομικό Μουσείο του Πανεπιστημίου του Εδιμβούργου.
Όσο για τον αποδέκτη των πτωμάτων, τον Knox, δεν καταδικάστηκε ποτέ για ενεργό συμμετοχή στα μακάβρια εγκλήματα παρά το γεγονός ότι ήταν εξαιρετικά πρόθυμος να δέχεται τα πτώματα που του έφερναν χωρίς να κάνει ερωτήσεις. Βέβαια, στην κοινή γνώμη, ο γνωστός ανατόμος ήταν κάτι παραπάνω από συνεργός, με αποτέλεσμα να χάσει τη θέση του στο Κολλέγιο Χειρουργών, να καταφύγει στο Λονδίνο, όπου και πέθανε το 1862.
Τα 16 θύματα και η κοινωνική τους θέση
Ο Burke και ο Hare πιστεύεται ότι σκότωσαν τουλάχιστον δεκαέξι άτομα κατά τη διάρκεια του 1828, με τα περισσότερα από τα θύματά τους να είναι φτωχά, ευάλωτα και κοινωνικά παραμελημένα άτομα, τα οποία ήταν απίθανο να λείψουν σε κάποιον ή να γίνει πολύ διεξοδική έρευνα για την εξαφάνισή τους. Μάλιστα, οι συμπατριώτες τους, οι Ιρλανδοί μετανάστες, φαίνεται να αποτελούσαν την αγαπημένη τους πηγή θυμάτων, καθώς η κοινή τους πατρίδα διευκόλυνε ιδιαίτερα τη δημιουργία σχέσης εμπιστοσύνης.
Σύμφωνα με μελετητές της εποχής, εκτιμάται ότι ο Joseph Logue υπήρξε το πρώτο θύμα του Burke, ενώ η σειρά των υπόλοιπων δεκαπέντε είναι κάπως ασαφής, εν μέρει λόγω των αντιφατικών καταθέσεων που δόθηκαν κατά την περίοδο που προηγήθηκε της τελικής δίκης τους.
Ωστόσο, πιστεύεται ότι μεταξύ των άτυχων ψυχών περιλαμβάνονταν:
✱ η Abigail Simpson (Φεβρουάριος 1828): μία πλανόδια πωλήτρια αλατιού, που παρασύρθηκε με την υπόσχεση ουίσκι
✱ η Mary Paterson (Απρίλιος 1828): μία ελκυστική νεαρή, περίπου 18 ετών, που μαζί με τη φίλη της, τη Janet Brown, παρασύρθηκαν βγαίνοντας από μια ταβέρνα. Αν και η Janet έφυγε, η Mary κατανάλωσε μεγάλες ποσότητες ουίσκι στο πανδοχείο και δολοφονήθηκε
✱ η Effie (Απρίλιος 1828): μία συλλέκτρια στάχτης, που ήταν γνωστή στην περιοχή. Δολοφονήθηκε, αφού της δόθηκε αλκοόλ, και παραδόθηκε στον Knox
✱ η κυρία Haldane (καλοκαίρι 1828): μία μεσήλικη ενοικιάστρια που έμενε στο σπίτι του Hare και, αφού ήπιε πολύ, δολοφονήθηκε από τον Burke ενώ βρισκόταν ξαπλωμένη στο κρεβάτι της
✱ η Peggy Haldane (καλοκαίρι 1828): η κόρη της κυρίας Haldane, επίσης, γνωστή στην περιοχή, που ήρθε στο πανδοχείο λίγο μετά το θάνατο της μητέρας της και δολοφονήθηκε με παρόμοιο τρόπο
✱ ο James Wilson, ο γνωστός και ως «Τρελο-Jamie» (Οκτώβριος 1828): ένας 19χρονος ντόπιος με μαθησιακές δυσκολίες, που ήταν το μόνο θύμα που αντιστάθηκε και πάνω στο τραπέζι ανατομής, το στραβό πόδι του τον έκανε αμέσως αναγνωρίσιμο στους φοιτητές ιατρικής. Ωστόσο, ο Knox ανατόμησε γρήγορα το σώμα του, αφαιρώντας το κεφάλι και τα πόδια, αλλά οι φήμες εξακολουθούσαν να διαδίδονται
✱ η Margaret Docherty: μία μεσήλικη Ιρλανδή που παρασύρθηκε με την υπόσχεση δωρεάν διαμονής και υπήρξε το τελευταίο θύμα
Γνωρίζατε ότι…
•Οι αναφορές για τον τόπο και το έτος γέννησης του Hare είναι συγκεχυμένες, καθώς άλλοι λένε ότι γεννήθηκε στην κομητεία Armagh κι άλλοι στην κομητεία Londonderry ή κοντά στο Newry της Ιρλανδίας. Ωστόσο, εκτιμάται ότι εργάστηκε στην Ιρλανδία ως αγροτικός εργάτης πριν ταξιδέψει στη Βρετανία, όπου δούλεψε στο κανάλι Union Canal για επτά χρόνια πριν μετακομίσει στο Εδιμβούργο στα μέσα της δεκαετίας του 1820, όπου εργάστηκε ως βοηθός ενός πωλητή κάρβουνου.
• Προκειμένου να αποτραπεί το ενδεχόμενο νέων δολοφονιών για ανατομικούς σκοπούς ψηφίστηκε στη Σκωτία ο Νόμος περί Ανατομίας του 1832, που οδήγησε σε πιο αυστηρές ρυθμίσεις για τις ανατομικές μελέτες και τις νέες πιθανές πηγές προμήθειας πτωμάτων.
• Το σημείο όπου εκτελέστηκε ο Burke σηματοδοτείται από ορειχάλκινα λιθόστρωτα μέχρι και σήμερα.
• Ο Burke εγκατέλειψε τη σύζυγό του και την οικογένειά του, μετά από μια διαμάχη με τον πεθερό του σχετικά με μία ιδιοκτησία, και μετακόμισε στη Σκωτία, όπου έγινε εργάτης. Λίγο καιρό αργότερα, παντρεύτηκε την McDougal και μετακόμισαν στο Tanners Close, στο Εδιμβούργο, πιάνοντας διάφορες δουλειές: από πωλητής μεταχειρισμένων ρούχων σε φτωχούς μέχρι τσαγκάρης.
• Λέγεται ότι ο Burke ήταν γνωστός στην περιοχή ως εργατικός και ευδιάθετος άνθρωπος, ο οποίος συχνά διασκέδαζε τους πελάτες του τραγουδώντας και χορεύοντας μπροστά στις πόρτες τους, ενώ έφτιαχνε τα παπούτσια τους.
• Ιστορικοί αναφέρουν ότι ο Knox πλήρωσε 7 λίρες και 10 σελίνια για το πρώτο πτώμα των Burke και Hare, ποσό που ισοδυναμούσε με τους μισθούς αρκετών μηνών, και φέρεται να άφησε να εννοηθεί ότι θα συνεργαζόταν ευχαρίστως ξανά μαζί τους στο μέλλον.
• Μεταξύ των πτωμάτων που πούλησαν στον Knox περιλαμβανόταν και η σορός μίας ενοικιάστριας του πανδοχείου, την οποία ο Burke δολοφόνησε γιατί ο Hare ανησύχησε ότι ο πυρετός της θα αποθάρρυνε άλλους από το να νοικιάσουν δωμάτια.
